Körfez'de bahar havası

Körfez'de bahar havası

İKİ senedir devam eden pandemi küresel anlamda ekonomik olumsuzluklara niçin olurken, değişen koşullar Körfez’in düşman komşularını ayrılıklarını unutmaya teşvik ediyor. Salgın sebebiyle petrol gelirlerinde yaşanmış olan dengesizlikler, turizmin sert düşüşü, yeşil enerji ve teknolojilere uyum zorunluluğu benzer biçimde ekonomik gerekçelerin yanı sıra ABD’nin dikkatinin Çin ve Rusya kaynaklı yeni tehditler sebebiyle Ortadoğu’dan uzaklaştığı endişesi, bölge ülkelerini pozisyonlarını tekrardan ele almaları için cesaretlendiriyor. Bu bağlamda Körfez ülkeleri dış ilişkiler trafiğine hız verdi.

SUUDİ-KATAR BARIŞI

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Katar’da temaslarda bulunmuş olduğu sırada Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman da Körfez turuna çıktı. Önceki gün Prens, Ortadoğu’da arabulucu görevi üstüne alan ülkelerden olan Umman’a giderek 30 milyar Dolar değerinde 13 anlaşmaya imza attı. İki ülke de teknoloji ve Gezim yatırımlarıyla ekonomilerini petrol bağımlılığından kurtarmaya çalışıyor. Prens, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Kuveyt ve Katar’ı da ziyaret edecek. Doha ziyareti, Suudi Arabistan, BAE, Mısır ve Bahreyn’in 4 yıl ilkin Katar ile ilişkilerini kesmelerinden bu yana ilk olması sebebiyle mühim. İran ile bağlarından dolayı Katar’ı 2017’de ablukaya alan Körfez komşuları, 2021’in başlangıcında ilişkilerini normalleştirmişti.

İRAN İLE NORMALLEŞME ARAYIŞI

ABD’nin Yemen savaşına desteğini çekmesi ve İran ile nükleer anlaşmaya dönmek için görüşme masasına oturması, Körfez ülkelerini Tahran ile de ilişkilerini gözden geçirmeye itiyor. Yemen’de İran destekli güçlerle savaşan Suudi Arabistan ve BAE, Tahran ile normalleşmenin yollarını arıyor. Suudi Arabistan, Irak arabuluculuğunda nisandan beri İran ile temasta bulunurken, önceki gün de BAE’nin Ulusal Güvenlik Danışmanı Şeyh Tahnun bin Zayed Al Nahyan, Tahran’a giderek Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ile bir araya geldi. İran tarafı görüşme için “sıcak ve dostane” yorumunu yapmış oldu. Söz mevzusu temas, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un geçen hafta BAE, Katar ve Suudi Arabistan’ı kapsayan Körfez turu esnasında bölge ülkelerini İran ile nükleer antak kalma sürecine daha etken katılmaya çağırması sonrasına denk geldi. Macron, BAE ile 80 Rafale uçağının satışı için 16 milyar dolarlık antak kalma yapmıştı.

ESAD’A ZİYARET

Ayrıca ABD’nin arabuluculuğunda İsrail ile “İbrahim Anlaşması”nı imzalayarak ilişkilerini hızla normalleştirme yoluna giden BAE, öteki taraftan ABD yaptırımları sebebiyle ekonomisi çöken ve İsrail’in tertipli olarak hava operasyonları düzenlemiş olduğu Suriye ile de yakınlaşıyor. BAE Dışişleri Bakanı 9 Kasım’da Şam’ı ziyaret ederek Beşar Esad’la görüştü. Bu ziyaret, ‘10 senedir devam eden harbe karşın Arap dünyası Esad ile yakınlaşma sürecine mi giriyor’ sorularına yol açtı.

TÜRKİYE’NİN POLİTİKASI DA DEĞİŞİYOR

– Türkiye’nin de bölge ülkeleriyle ilişki dinamiklerinde değişiklik gözleniyor. İlişkilerin uzunca süredir gerilmiş olduğu BAE’nin Prensi Muhammed bin Zayed Al Nahyan, geçen ay Ankara’ya gelmiş olarak milyarlarca dolar değerinde bir takım anlaşmaya imza attı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da şubatta BAE’ye gitmesi planlanıyor.

– Nahyan’ın ziyareti sonrası Erdoğan, benzer adımların İsrail ve Mısır ile de atılabileceğini ifade etmişti.

– Erdoğan geçen ay İsrail Başbakanı Naftali Bennett ile telefonda görüşmüş, bu, sekiz yıl sonrasında İsrail başbakanı ile ilk temas olmuştu.

– Öte taraftan 2018’deki Cemal Kaşıkçı cinayetinden beri ilişkilerin kopuk olduğu Suudi Arabistan ile de normalleşme sinyalleri geliyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.