Koronavirüs niçin ve iyi mi mutasyona uğruyor?

Koronavirüs neden ve nasıl mutasyona uğruyor?

“Yeni ve kaygı verici” Omicron varyantının yayılmış olduğu haberi salgının bitmeye yakın olduğuna dair beklentilere ve iyimser düşüncelere gölge düşürdü.

Beklenmeyen ve bilinmeyen değişimleri çağrıştıran mutasyon aslen virüsün yaşam döngüsünün naturel bir parçası.
 
PEKİ VİRÜSLER NASIL VE NEDEN DEĞİŞİME UĞRUYOR?

Virüsler genetik seçimin bir sonucu olarak devamlı şekilde değişiklik geçiriyor. Hafifçe genetik değişimler mutasyon (değişinim) sonrası gerçekleşirken, büyük genetik değişimler rekombinasyon (tekrardan birleşme) üstüne yaşanıyor.

Mutasyon virüsün genomu doğrusu genetik materyelinde bir hata oluşması üstüne gerçekleşiyor. Rekombinasyon ise eş zamanlı enfekte olan virüslerin genetik informasyon değişimi sonrasında yeni bir tip virüs olarak ortaya çıkmasına niçin oluyor.

Mesela Covid-19 pandemisine yol açan SARS-Cov-2’nin yarasalarda bulunan bir virüsün aracı bir hayvandaki başka bir virüsle tekrardan birleşmesi doğrusu rekombinasyonu sonrasında ortaya çıkmış olduğu ve insanı etkileyebilecek genetik materyele haiz olduğu biliniyor.

MUTASYON NASIL GERÇEKLEŞİYOR?

Koronavirüslerin yedinci çeşidi olan SARS-CoV-2 adını kendilerini sararak taç oluşturan protein kapsüllerinden alıyor. “Corona” Latince taç anlamına geliyor.

Bu protein kapsülleri mikroskop altında dikenlere benzeyen sivri uçlar olarak görülüyor. Bu sivri uçlar virüsün bir canlı hücresine tutunmasına destek oluyor. Bunların ucundaki anahtar benzeri şekiller ise virüsün hücreye girerek çoğalmasını sağlıyor.

Kilidi açabilen doğrusu hücre içine girmeyi başarabilen virüsler hücre içinde genetik materyelini “kopyalamaya” ve böylece hızla çoğalmaya başlıyor. Yüzlerce hatta binlerce kopyalama esnasında ara sıra hatalar oluşuyor ve bunlar mutasyona niçin oluyor.

DNA virüslerinde mutasyon oranı daha azken, RNA virüslerinde bu oran oldukca artıyor. Koronavirüsler RNA genomlerını kopyalayarak çoğaldıklarından yüksek oranda mutasyona uğrayabiliyor.

MUTASYON “KÖTÜ HABER” Mİ?

Mutasyon virüsün doğasında var ve bunun önüne geçmek mümkün değil. Endişelerin altında, meydana gelen mutasyonlardan hangisinin virüsü daha bulaşıcı yapmış olduğu ve buna karşı geliştirilecek bir aşının ne kadar etkili olabileceği soruları yatıyor.

Mutasyon bir virüsü daha bulaşıcı ya da daha öldürücü yapabilidiği benzer biçimde ters yönde evrilmesine de niçin olabiliyor. Genel kanı virüsün bulaşıcılığının artmasının daha ölümcül sonuçlara niçin olabileceği yönünde. Ölümler virüsün vücutta yarattığı yaşamsal fonksiyonların negatif etkilenmesi sebebiyle gerçekleşebileceği benzer biçimde, sıhhat hizmetlerine olan yoğun talep sonucu zamanında ve yeterince tedavi alamamaktan da kaynaklanabiliyor.

Öte taraftan uzmanlar, daha ölümcül hale gelen virüsün daha azca bulaşıcı hale getirme olasılığı olduğuna da dikkat çekiyor. Bu durumun sebepleri içinde hastalanan kişinin başka kişilerle görüşme imkanının azalması gösteriliyor.

Bilim adamları mutasyonlar yardımıyla virüsün daha istikrarlı bir hale dönüşmesinin, virüse karşı daha etkin tedavi ve aşı geliştirilmesi için bir fırsat sunmasını ümit ediyor.

YENİ VARYANT İLE İLGİLİ DAHA FAZLA BİLGİYE İHTİYAÇ VAR

Bilim adamları yeni Omicron varyantının yaygın olan Delta varyantına nazaran daha bulaşıcı olduğu görüşünde. Öte taraftan hemen hemen bu varyantın daha ölümcül olduğuna dair yeterince bir kanıt bulunmuyor. Gene de uzmanlar bu görüşlerin netleşmesi için bir kaç haftaya gereksinim duyulduğuna dikkat çekiyor.

Şu aşamada endişelerin altında mevcut Covid-19 aşılarının yeni varyantta da etkin olup olmayacağının bilinmemesi yatıyor. Hem aşılama hem de hastalanarak Covid-19’a karşı oluşturulan bağışıklığın yeni varyant sebebiyle düşmesi bir anlamda salgında en başa dönülebileceği kaygılarını da bununla beraber getiriyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.