Putin ve Biden'ın görüşmesi öncesi 'Ukrayna ile dayanışma' mesajı

Putin ve Biden'ın görüşmesi öncesi 'Ukrayna ile dayanışma' mesajı

Son haftalarda Ukrayna sınırında yaşanmış olan gerilim, geçen hafta meydana getirilen NATO Dışişleri Bakanları ile AGİT Dışişleri Bakanları toplantılarının da ana gündem maddesiydi. Hem ABD hem Avrupa Birliği ülkeleri, Rusya’nın Ukrayna’nın doğusundaki işgalini sürdürmesi halinde daha çok ekonomik yaptırım uygulanabileceği mesajını veriyordu.

Telefon hitabı öncesinde ABD basınına data veren bir üst düzey Amerikalı yetkili, Biden’ın Putin’i “oldukça sert ekonomik yaptırımlar” mevzusunda uyaracağını; “ABD’nin bu mevzuda oldukça sert bir karşılık vermek için Avrupalı müttefikleriyle görüştüğünü” söyleyeceğini belirtti. Yetkili, Donbas bölgesindeki gerilimin azalması için Rusya’nın “diplomatik diyalog yolunu seçmesi icap ettiğini” söylemiş oldu.
Batılı ülkelerin haber alma raporlarına bakılırsa son haftalarda Rusya, on binlerce askerini Ukrayna sınırına yığdı. Bu da, 2014’ten bu yana Rusya yanlısı ayrılıkçıların elinde bulunan bölgelere yenilerinin ekleneceği mevzusunda kaygıları artırdı.

Biden, Putin’e “Avrupalı müttefiklerimizle ortaklık halindeyiz” mesajını vereceği telefon hitabı öncesi Almanya, İtalya, Fransa ve İngiltere’nin liderleriyle de temas halindeydi. Beş ülke liderleri, görüşmelerinde “Rusya tehdidine karşı birlik olmak gerektiği” vurgulandı.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price da, Washington’ın vereceği yanıtın Rusya’nın alacağı tutuma bakılırsa değişeceğini söylemiş oldu:
“Rusya gerilimi azaltma mevzusundaki talebi karşılamamayı seçerse, Ukrayna’ya yönelik askeri saldırganlığını artırma yönündeki ihtimaller içinde planlarını devam ettirme; Ukrayna’nın egemenliğini, bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü ihlâl etme yönünde karar verirse, biz ve müttefiklerimiz buna karşı harekete geçmeye hazırlıklıyız, tereddütsüz şekilde cevap vermeye hazır olacağız.”

İngiltere Başbakanı Boris Johnson’ın sözcüsü, Johnson’ın Biden’la; peşinden İtalya Başbakanı Mario Draghi, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’la ve Almanya Başbakanı Angela Merkel’le telefon konuşmaları yaptığını deklare etti:
“Liderler Rusya’ya gerilimi azaltma çağrısı yapmış oldu ve Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne olan kuvvetli desteklerini yeniledi.”
Telefon hitabı öncesi ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken da Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ile telefonda görüşerek ABD’nin “Ukrayna’ya Rusya’nın saldırgan tutumu karşısında sarsılmaz bir desteği bulunduğunu” yineledi.

CIA Direktörü William Burns de, görüşmeden bigün ilkin konuşmuş olduğu bir etkinlikte Rusya’ya yönelik sert mesajlar verdi. “Putin’in niyetinin net olmadığını” söyleyen Burns, “Rusya liderinin risk iştahını asla hafife almayacağını” belirtti:
“Bildiğimiz tek şey Rus ordusunu, Rus güvenlik servislerini kolayca harekete geçebilecekleri bir yere yerleştirdiği…”
Rusya, ABD tarafının dile getirmiş olduğu Ukrayna’ya yönelik yeni bir hücum hazırlığında olduğuna dair iddiaları reddediyor. Rusya sınırları içinde askerlerini istediği şeklinde konuşlandırabileceğini belirten Moskova, bunun dışarıya yönelik bir tehdit olmadığını korumak için çaba sarfediyor.
İstihbarat raporlarında ise 94 binden fazla Rus askerinin sınıra konuşlandırıldığı belirtiliyor. Ukrayna Müdafa Bakanı Oleksii Reznikov da kendi haber alma raporlarına dayanarak Rusya’nın Ocak ayı sonunda Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı bir operasyon yapma ihtimali bulunduğunu belirtti.

Gazetecilere konuşan Amerikalı üst düzey yetkili, Putin’in geniş çaplı bir hücum mevzusunda kati sonucu verip vermediğinin netleşmediğini; sadece ABD’nin Rusya ile herhangi bir çatışma arayışında olmadığını; sadece “zararı olan adımları durdurmak için kuvvetli önlemler alacaklarını” söylemiş oldu.

Ukrayna’nın bir zamanlar yakın ilişki içinde olduğu Rusya ile bağları, Rus yanlısı olmayan bir yönetimin iktidara gelmesi ve peşinden Rusya yanlısı ayrılıkçıların, Rusya’nın da desteğiyle ülkenin doğusunda bazı bölgelerle beraber Kırım yarımadasını da ilhak etmesi sonrası koptu. Kiev yönetimi, 2014’ten bu yana çatışmalarda 14 binden fazla kişinin öldüğünü söylüyor.

Türkiye’nin garantörlük önerisi
 

Ukrayna ile Rusya içinde tansiyonla ilgili 29 Kasım’da Türkmenistan ziyareti dönüşü uçaktaki gazetecilere konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “Bu konudaki tavrın pozitif istikamette gelişmesi arzumuzdur. Bununla ilgili arabuluculuk olur, kendileriyle bu mevzuyu görüşmek olur, gerek Ukrayna’yla gerek Sayın Putin’le bu görüşmeleri geliştirerek inşallah bunun çözümünde bizim de bir payımızın olmasını isteriz.” dedi.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba, “her türlü yapıcı katkıyı memnuniyetle karşılayacaklarını” söylerken Ankara’nın bu çağrısına Moskova’dan pozitif cevap gelmedi. Donbas bölgesindeki vakalarda Rusya’nın sorumluluğu olduğuna dair detayları reddeden Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov, “Rusya Donbas’taki gerilimin tarafı olmadığı için bu söz mevzusu olması imkansız. Türkiye yapıcı rol oynamak istiyorsa, Ukrayna’yı Minsk anlaşmalarına uyması mevzusunda ikna edebilir” dedi. Arkasından, 3 Aralık’ta Putin ve Erdoğan’ın yapacağı telefon görüşmesinde bu mevzuyu görüşebileceklerini dile getirdi.

Putin ve Erdoğan’ın telefon görüşmesi sonrası Cumhurbaşkanlığı, Ukrayna mevzusunun görüşüldüğü mevzusunda kısa bir data geçerken Kremlin, “İki liderin görüşmesinde Putin, Kiev’in Minsk anlaşmalarının bozulmasına yönelik yıkıcı bir çizgi izlemeye devam ettiğine dikkat çekti. Bayraktar tipi SİHA’larının kullanılması da dahil Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin çatışma bölgesindeki provokatif eylemleri bunu doğruluyor” açıklaması yapmış oldu.

Türkiye’den Ukrayna’ya satılan Silahlı İnsansız Hava Araçları (SİHA) daha ilkin de Moskova tarafınca üstü kapalı olarak eleştirilmişti. Daha ilkin Kiev yönetimi Türkiye yapımı SİHA’larla Rus yanlısı gruplara yönelik operasyonların görüntülerini paylaşmış; bunun üstüne Peskov “Türkiye ile hakkaten iyi ilişkilerimiz var fakat bu tür silahların Ukrayna ordusuna teslimatının durumu istikrarsızlaştırma potansiyeli taşıdığına dair endişelerimiz maalesef gerçekleşiyor” açıklaması yapmıştı.

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ise, 31 Ekim’de Rus Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’la düzenlemiş olduğu basın toplantısında mevzuyla ilgili “Bir ülke, bizlerden, başka bir ülkeden almışsa o tabanca daha çok Türk ya da Rus ya da Ukrayna silahı olarak anılamaz. Bir devlet bizlerden bunu satın alıyorsa, o daha çok Türk ürünü değildir. Bir ihtimal Türkiye’de üretilmiş olabilir fakat Ukrayna’ya ilişkin. Türkiye bununla suçlanamaz.” açıklaması yapmıştı.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.