Uzman isim uyardı: Maymun çiçeği virüsü kolayca bulaşabiliyor

Uzman isim uyardı: Maymun çiçeği virüsü kolayca bulaşabiliyor

Prof. Dr. Ayşegül Yüce Kılıç, maymun çiçeği virüsü hastalığı monkeypox hakkında dikkat edilmesi gerekenlerle ilgili data verdi. Maymun çiçeği virüsünün ateş ve deri döküntüleri ile kendini belli edebileceğini kaydeden Kılıç, “Maymun çiçeği hastalığı (monkeypox) ilk olarak Orta ve Batı Afrika’nın tropik yağmur ormanlarında ortaya çıkan ve ara sıra öteki bölgelerde de görülen maymun çiçeği virüsünün niçin olduğu hayvanlardan insanlara bulaşan bir hastalıktır. Tipik olarak, ateş, deri döküntüleri ve büyümüş lenf bezleri ile kendini gösterir, bunların yanı sıra çeşitli tıbbi komplikasyonlara da yol açabilir. Çoğu zaman 2-4 hafta devam eden emareleri olan ve kendi kendini sınırlayan bir hastalıktır. Ağır vakalar ortaya çıkabilir. Son zamanlarda bu virüs kaynaklı ölüm oranları yüzde 3-6 olarak rapor edilmiştir” ifadelerini kullandı.

Maymun çiçeği virüsünün kolayca bulaşabildiğinin altını çizen Prof. Dr. Kılıç, “Monkeypox, enfekte bir şahıs yada hayvanla yakın temas kanalıyla ya da virüs bulaşmış materyaller ile insanlara bulaşır. Hastalık bir kişiden diğerine lezyonlar, vücut sıvıları, solunum damlacıkları, yatak örtüleri benzer biçimde kontamine eşyalarla birinden diğerine geçebilmektedir. Damlacık kanalıyla bulaşma çoğu zaman karşı karşıya uzun soluklu teması gerektirir ve bu durum da sıhhat çalışanlarını, hane halkını ve etken vakaların yakın temaslılarını risk altına sokmaktadır. Kişiden kişiye bulaş zinciri son yıllarda en uzun olarak 6 kişiden 9 kişiye çıkmıştır. Bunun sebebi çiçek aşısının yapılmaması sebebiyle toplumda azalan bağışıklığa bağlı olabilir. Anneden bebeğe bulaşma, gebelik ve doğum esnasında ve sonrası yakın temasla olabilir” dedi.

Klinik tablonun çiçek hastalığına benzediğini dile getiren Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kısmı’nden Prof. Dr. Ayşegül Yüce Kılıç, “Maymun çiçeği virüsü monkeypox’ın klinik görünümü 1980 senesinde dünya genelinde eradike edilmiş olduğu doğrusu tamamen silmiş olduğu duyuru edilen çiçek hastalığına benzerdir. Çiçek hastalığına bakılırsa daha azca bulaşıcıdır ve daha hafifçe seyirli hastalığa niçin olur. Çiçek hastalığının eradikasyonu ve arkasından çiçek aşısının durdurulması ile beraber maymun çiçeği virüsü halk sağlığı için mühim hale gelmiştir. Maymun çiçeği hastalığının kuluçka süresi çoğu zaman 6-13 gündür sadece 5- 21 gün içinde da değişebilir. Enfeksiyon iki döneme ayrılabilir.

Ateş, baş ağrısı, lenf düğümlerinin büyümesi, sırt ağrısı, kas ağrısı, halsizlik ile karakterize ilk dönem 0-5. gün arasındadır. Lenf düğümlerinin büyümesi bu hastalık için belirgin bir özelliktir ve kızamık, çiçek, suçiçeği ayırımında önemlidir. Deri döküntüsü alevden 1-3 gün sonrasında adım atar. Döküntü, gövdeden ziyade yüz, kol ve bacaklarda daha yoğundur. Yüz (yüzde 95), avuç ve ayak tabanları (yüzde 75) etkilenir. Ek olarak ağız mukozası (yüzde 70), genital bölge (yüzde 30) ve konjonktiva (yüzde 20) etkilenir. Döküntüler ilkin düztabanlı, deriden hafifçe kabarık, sonrasında içi ilkin berrak sonrasında sarımsı sıvı dolu lezyonlar şeklinde gelişir. Lezyonlar birkaç tane yada binlerce olabilir. Emareler 2-4 hafta içinde kendini sınırlar. Çocuklarda şiddetli seyirli hastalık görülebilir. Bağışıklık yetmezliği olan kişilerde de ağır seyredebilir. Evvelinde çiçek aşısının koruyuculuğu olmasına karşın bugün ülkelere bağlı olarak 40-50 yaş altındaki kişiler hastalığa daha duyarlıdır. Komplikasyon olarak, akciğer enfeksiyonu, sepsis, görme kaybı ve ensefalit (beyin iltihabı) görülebilir” şeklinde konuştu.

Maymun çiçeği virüsü yeni bir pandemiye niçin olabilir mi?

Çiçek hastalığının tedavisinde kullanılan ilaçların ve aşıların yararlı olabileceğinin altını çizen Kılıç, konuşmasını şu şekilde tamamladı:

“Maymun çiçeği virüsü hastalığı daha fazlaca Orta ve Batı Afrika’nın tropik yağmur ormanlarına yakın yerleşimlerde görülmesine karşın kentsel alanlarda giderek fazla ortaya çıkmaktadır. Kemirgenler (sincap, fare benzer biçimde) ve insan olmayan primatlar hastalığın hayvan konaklarıdır.

Çiçek hastalığının ortadan kaldırılması esnasında kullanılan aşılar maymun çiçeği hastalığına karşı da koruma elde etmiştir. Bunun haricinde maymun çiçeği hastalığının önlenmesi için onaylanmış olan yeni aşılar geliştirilmiştir. Çiçek hastalığının tedavisi için geliştirilen ilaçlar maymun çiçeği hastalığının tedavisi için de ruhsatlandırılmıştır. İnsan maymun çiçeği insanlarda ilk olarak 1970 senesinde, 1968 senesinde çiçek hastalığının ortadan kaldırıldığı Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde 9 yaşlarında bir adam çocukta tanımlanmıştır. O zamandan bu yana vakaların bir çok kırsal, yağmur ormanları bölgesinde rapor edilmiştir. Bu tarihten sonrasında 11 Afrika ülkesinde insanlarda maymun çiçeği hastalığı bildirilmiştir.

Maymun çiçeği virüsü hastalığı monkeypox yalnız Batı ve Orta Afrika’daki ülkeleri değil, dünyanın geri kalanını da etkilediği için küresel halk sağlığı açısından önemi olan bir hastalıktır. Afrika haricinde ilk monkeypox salgını 2003 senesinde ABD de olmuştur ve evcil köpeklerle temas ile ilişkilendirilmiştir. Bu evcil hayvanlar ise Gana’dan getirilen sıçanlarla barındırılmıştır. Bu salgında 70’in üstünde olay görülmüştür. Hastalık 2018’de Nijerya’dan İsrail’e, 2018’de Birleşik Krallık’a, daha sonraki yıllarda Singapur ve ABD’ye gezi edenlerde görülmüştür. Son dönemlerde de Avrupa devletlerinde virüsün yayılmış olduğu bildirilmektedir. Bu durum kesinlikle denetim altına alınmalıdır. Sürveyans doğrusu virüs mevzusunda dizgesel gözlemler ve yeni vakaların süratli tanımlanması, salgının denetim altına alınması için eleştiri öneme haizdir. Salgınları esnasında, enfekte kişilerle yakın temas, maymun çiçeği virüsü enfeksiyonu için en mühim risk faktörüdür. Sıhhat çalışanları ve ev halkı daha büyük bir enfeksiyon riski altındadır. Maymun çiçeği virüsü enfeksiyonuna yakalandığından şüphelenilen yada bu bilginin doğrulandığı hastaların tedavisi ile bakımını yürüten ya da onlardan örnekler alan sıhhat çalışanları standart enfeksiyon denetim önlemlerini uygulamalıdır. Mümkünse, hastanın bakımı için daha ilkin çiçek hastalığına karşı aşılanmış kişiler seçilmelidir. Bireysel olarak da kişisel hijyen tedbirlerine itina gösterilmelidir. Bununla beraber ortak eşya ile ortak alan kullanımlarında dikkatli olunmalıdır.”

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.